Tata i córka — jak budować dobrą relację na lata?

[REKLAMA]

Dobra relacja ojca z córką rzadko powstaje dzięki jednemu wielkiemu gestowi. Znacznie częściej budują ją zwyczajne rzeczy: wspólne śniadanie, rozmowa po trudnym dniu, zainteresowanie tym, co córka lubi, i przekonanie, że do taty można przyjść również wtedy, gdy coś poszło nie tak.

Ta relacja zmienia się wraz z wiekiem dziecka. Kilkulatka potrzebuje czegoś innego niż nastolatka, a dorosła córka nie oczekuje już opiekuna rozwiązującego za nią problemy. Jeśli jednak przez lata otrzymywała uwagę, szacunek i poczucie bezpieczeństwa, więź może przetrwać wszystkie te zmiany.

Dobra relacja nie zaczyna się od „poważnych rozmów”

Ojciec może mieć poczucie, że budowanie więzi wymaga specjalnych rozmów o emocjach, przyszłości czy problemach. Tymczasem dziecko najpierw musi po prostu doświadczyć, że tata jest obecny.

To może być wspólne przygotowanie kolacji, spacer z psem, droga do szkoły, gra planszowa, naprawianie roweru albo oglądanie filmu.

Takie chwile wyglądają zwyczajnie, ale tworzą warunki do rozmowy. Dziecko znacznie częściej opowie coś ważnego podczas wspólnej czynności niż wtedy, gdy usłyszy oficjalne: „usiądź, musimy porozmawiać”.

Najważniejsza jest regularność. Godzina spędzona razem raz na kilka miesięcy nie zastąpi krótkiego, ale przewidywalnego czasu tylko dla siebie.

Słuchanie jest ważniejsze niż szybkie rozwiązanie problemu

Wielu ojców naturalnie przechodzi do działania.

Córka mówi, że pokłóciła się z koleżanką, a tata od razu proponuje rozwiązanie. Narzeka na szkołę — pojawia się plan poprawy ocen. Opowiada o konflikcie — ojciec tłumaczy, co powinna zrobić następnym razem.

Problem polega na tym, że nie zawsze o to chodzi.

Czasami córka potrzebuje przede wszystkim możliwości opowiedzenia o sytuacji bez natychmiastowego oceniania i naprawiania jej życia.

Proste pytanie: „Chcesz, żebym ci coś doradził, czy po prostu mam posłuchać?” potrafi całkowicie zmienić rozmowę.

Pokazuje bowiem coś ważnego: tata nie tylko słyszy problem, ale również respektuje sposób, w jaki córka chce o nim rozmawiać.

Nie bagatelizuj problemów tylko dlatego, że z perspektywy dorosłego są niewielkie

Dla ojca kłótnia dwóch dziesięciolatek może wydawać się błahostką.

Dla córki może być tego dnia najważniejszym wydarzeniem.

Podobnie jest z pierwszą słabą oceną, odrzuceniem przez grupę, rozczarowaniem przyjaźnią czy później pierwszym zawodem miłosnym.

Zdanie „za kilka lat będziesz się z tego śmiała” może być prawdziwe, ale niewiele pomaga w danej chwili.

Lepiej spróbować zrozumieć znaczenie sytuacji teraz.

To właśnie przy małych problemach dziecko sprawdza, czy z większymi również będzie mogło przyjść do rodzica.

Córka nie musi interesować się tym samym co tata

Wspólne zainteresowania bardzo pomagają budować relację, lecz nie powinny być jednostronne.

Jeżeli ojciec kocha motoryzację, może oczywiście zabierać córkę na rajdy czy uczyć ją podstaw mechaniki. Jeżeli jednak jej fascynacją okaże się taniec, rysowanie, konie, astronomia albo gry, relacja zyskuje znacznie więcej wtedy, gdy również tata zrobi krok w jej stronę.

Nie musi zostać ekspertem.

Wystarczy, że nauczy się nazw kilku rzeczy, zapyta o ważne wydarzenie albo naprawdę obejrzy to, co córka chce mu pokazać.

Dzieci bardzo szybko zauważają różnicę między grzecznym „aha, fajnie” a autentycznym zainteresowaniem.

Wspólne rytuały są cenniejsze, niż wyglądają

Dobre wspomnienia rodzinne często nie dotyczą spektakularnych wakacji.

Znacznie częściej pamięta się rzeczy powtarzalne.

Sobotnie naleśniki przygotowywane z tatą.

Wieczorny spacer.

Wyjście raz w miesiącu na gorącą czekoladę.

Wspólne oglądanie kolejnego odcinka serialu.

Wycieczkę rowerową w pierwszą niedzielę miesiąca.

Rytuał daje dziecku poczucie przewidywalności i pokazuje, że wspólny czas ma swoje stałe miejsce w życiu ojca.

Nie musi kosztować pieniędzy ani zajmować połowy dnia. Ważniejsze jest to, żeby nie znikał za każdym razem, gdy pojawia się trochę więcej pracy.

Jak budować relację z małą córką

W pierwszych latach najważniejsze jest uczestniczenie w jej codzienności.

Ojciec, który kąpie dziecko, czyta książki, przygotowuje śniadanie, odprowadza do przedszkola czy zostaje z nim sam na kilka godzin, nie jest jedynie osobą „pomagającą mamie”.

Buduje własną, niezależną relację z córką.

To również dobry moment na wspólną zabawę bez dzielenia aktywności na „dla chłopców” i „dla dziewczynek”. Raz można budować garaż z klocków, innym razem urządzać dom dla pluszaków, a kolejnego dnia szukać owadów w ogrodzie.

Dziecko zyskuje dzięki temu poczucie, że przy tacie może być sobą, a nie odgrywać określoną rolę.

Kiedy córka dorasta, relacja musi się zmienić razem z nią

To moment, w którym część ojców zaczyna czuć się zagubiona.

Kilkuletnia córka chciała chodzić z tatą niemal wszędzie. Nastolatka zamyka drzwi pokoju, więcej czasu spędza ze znajomymi i nie opowiada już o wszystkim.

Nie musi to oznaczać utraty więzi.

Dorastanie naturalnie wiąże się ze zwiększaniem samodzielności i potrzebą prywatności. Próba utrzymania takiej samej kontroli jak kilka lat wcześniej może prowadzić do częstszych konfliktów.

Ojciec nadal powinien interesować się życiem córki i wyznaczać granice odpowiednie do jej wieku, ale równocześnie musi pozostawiać coraz więcej miejsca na własne decyzje.

Nastolatka potrzebuje granic, ale również szacunku

Szacunek nie oznacza pozwalania na wszystko.

Rodzic nadal odpowiada za ustalanie zasad dotyczących bezpieczeństwa, obowiązków czy zachowania. Ogromne znaczenie ma jednak sposób ich wprowadzania.

Jest różnica między:

„Nie, bo ja tak powiedziałem”

„Nie zgadzam się, bo w tej sytuacji martwi mnie to i to. Możemy poszukać innego rozwiązania”.

Nie każdą decyzję trzeba negocjować. Wyjaśnianie powodów uczy jednak córkę, że jej zdanie jest słyszane nawet wtedy, gdy ostateczna decyzja należy do rodzica.

Żarty mogą zbliżać, ale mogą też zostać w pamięci na długo

W wielu rodzinach droczenie się jest naturalnym sposobem okazywania sympatii.

Trzeba jednak uważać na temat żartu.

Komentarze dotyczące wyglądu, wagi, dojrzewania, pierwszych sympatii czy szkolnych niepowodzeń mogą być dla córki znacznie bardziej dotkliwe, niż ojciec zakłada.

Zwłaszcza przy innych osobach.

Jeżeli dziecko wyraźnie prosi, aby z czegoś nie żartować, odpowiedź „przecież nie masz poczucia humoru” zwykle tylko pogarsza sytuację.

Granica dobrego żartu jest prosta: obie strony powinny móc się z niego śmiać.

Jak rozmawiać o wyglądzie córki

Komplementy są potrzebne, ale dobrze, aby nie sprowadzały się wyłącznie do urody.

Córka powinna słyszeć nie tylko:

„ładnie wyglądasz”,

ale również:

„podoba mi się, że się nie poddałaś”,

„świetnie to wymyśliłaś”,

„dobrze sobie z tym poradziłaś”,

„podoba mi się, jak traktujesz innych”.

W ten sposób ojciec pokazuje, że dostrzega jej charakter, wysiłek, pomysły i umiejętności, a wygląd jest tylko jedną z wielu cech.

Ma to szczególne znaczenie w okresie dorastania, kiedy presja związana z wyglądem może być dla młodych osób bardzo silna.

Przyznanie się do błędu nie osłabia autorytetu

Ojciec może krzyknąć bez potrzeby.

Może niesprawiedliwie ocenić sytuację.

Może zapomnieć o czymś ważnym.

Może powiedzieć coś, czego później żałuje.

Udawanie, że nic się nie stało, nie buduje autorytetu. Znacznie więcej daje proste:

„Przesadziłem. Nie powinienem był tak powiedzieć. Przepraszam”.

Dziecko otrzymuje wtedy bardzo praktyczną lekcję odpowiedzialności za własne zachowanie.

Dowiedzenie się od rodzica, że dorosły również może się pomylić i naprawić swój błąd, jest znacznie bardziej użyteczne niż obserwowanie osoby, która zawsze musi mieć rację.

Nie rób z córki powierniczki dorosłych problemów

Bliska więź nie oznacza, że granice pomiędzy rodzicem a dzieckiem przestają istnieć.

Córka nie powinna być pośrednikiem w konflikcie między rodzicami ani osobą, której ojciec szczegółowo opowiada o problemach małżeńskich, finansowych czy wzajemnych pretensjach dorosłych.

Można powiedzieć dziecku, że przeżywamy trudny czas.

Nie należy jednak obciążać go rolą doradcy, mediatora czy emocjonalnego opiekuna rodzica.

Szczególnie szkodliwa jest próba przeciągania córki na swoją stronę podczas konfliktu rodziców.

Dobra relacja z dzieckiem nie powinna być budowana kosztem jego relacji z drugim rodzicem.

Tata nie musi być zawsze „tym fajnym”

Czasami ojciec próbuje budować bliskość poprzez pobłażliwość.

Mama czegoś zabrania, więc tata pozwala.

Są obowiązki, ale z tatą można je pominąć.

Pojawia się konflikt, więc ojciec automatycznie staje po stronie córki, niezależnie od sytuacji.

Na krótko może to dawać poczucie wyjątkowej więzi. W dłuższej perspektywie dziecko potrzebuje jednak nie tylko sympatycznego kompana, ale również przewidywalnego rodzica.

Można być ciepłym, żartować i mieć wspólne tajemnice dotyczące prezentu urodzinowego dla mamy, a jednocześnie konsekwentnie pilnować rodzinnych zasad.

Bliskość i granice nie wykluczają się.

Co robić, gdy córka nie chce rozmawiać

Najgorszym rozwiązaniem jest często zwiększanie presji.

„Co się stało?”

„Na pewno coś jest.”

„Powiedz mi.”

„Dlaczego nic nie mówisz?”

Po kilku takich pytaniach nawet osoba, która początkowo była gotowa coś powiedzieć, może się wycofać.

Można zamiast tego powiedzieć:

„Widzę, że chyba nie masz teraz ochoty rozmawiać. Jeśli będziesz chciała później, jestem”.

I rzeczywiście być.

Nie wypytywać godzinę później. Nie obrażać się. Nie komentować przy innych.

Dostępność jest skuteczniejsza niż przesłuchanie.

Telefon nie powinien wygrywać każdej rozmowy

Trudno przekonać dziecko, że jego sprawy są ważne, jeśli podczas opowiadania ojciec cały czas spogląda na ekran.

Nie chodzi o całkowity zakaz korzystania z telefonu podczas rodzinnego czasu.

Wystarczy kilka momentów, podczas których córka rzeczywiście dostaje pełną uwagę: przy kolacji, podczas spaceru, w samochodzie albo przez kilkanaście minut wieczorem.

To działa również w drugą stronę. Starsza córka może podczas wspólnego czasu chcieć korzystać z telefonu. Zamiast prowadzić ciągłą walkę o ekran, można ustalić konkretne momenty bez urządzeń dotyczące wszystkich domowników.

Ojciec, który wymaga od dziecka odłożenia telefonu, sam powinien umieć zrobić to samo.

7 rzeczy, które córka może pamiętać przez lata

Nie chodzi o kosztowne prezenty.

Znacznie większe znaczenie mogą mieć sytuacje, w których:

tata przyszedł na wydarzenie, które było dla niej ważne,
wysłuchał jej bez wyśmiewania,
stanął po jej stronie, gdy naprawdę potrzebowała wsparcia,
powiedział „przepraszam”, gdy zachował się niesprawiedliwie,
pozwolił jej podjąć własną decyzję, choć sam wybrałby inaczej,
dotrzymał obietnicy,
znalazł dla niej czas mimo wielu obowiązków.

Dzieci nie prowadzą dokładnego bilansu godzin spędzonych z rodzicem.

Zapamiętują natomiast powtarzający się komunikat: „mogę na nim polegać” albo przeciwnie — „nigdy nie wiem, czy będzie miał dla mnie czas”.

Kiedy dobra intencja daje zły efekt

Ojciec widzi, że córka może popełnić błąd i chce ją przed nim ochronić.

To zrozumiałe.

Problem pojawia się wtedy, gdy ochrona zamienia się w podejmowanie za nią wszystkich decyzji.

Jeśli nastolatka nigdy nie może sama wybrać, z kim się przyjaźni, na co wyda własne pieniądze czy jak rozwiąże drobny konflikt, trudniej jej uczyć się odpowiedzialności.

Rolą rodzica nie jest usunięcie z życia dziecka wszystkich możliwych błędów.

Bezpieczniejsze błędy popełniane w okresie dorastania mogą być ważną częścią nauki samodzielności.

Oczywiście inaczej należy traktować decyzje niosące realne zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa. W takich sytuacjach rodzic nadal musi wyznaczyć granicę.

Relacja z dorosłą córką wymaga kolejnej zmiany

Moment osiągnięcia pełnoletności nie powoduje, że ojciec przestaje być ojcem.

Zmienia się jednak charakter relacji.

Dorosła córka może wybierać pracę, partnera, miejsce zamieszkania i sposób życia inaczej, niż zrobiłby to jej tata.

Można mieć zdanie. Można wyrazić obawy. Można służyć doświadczeniem.

Trzeba jednocześnie zaakceptować, że decyzja należy do niej.

Ojciec, który przez całe dzieciństwo uczył córkę samodzielności, musi w pewnym momencie pozwolić jej z tej samodzielności korzystać.

Prosty plan budowania relacji od dzisiaj

Nie potrzeba rodzinnej rewolucji.

Najpierw wybierz jedną rzecz, którą możecie regularnie robić tylko we dwoje. Nie musi być ambitna.

Potem podczas jednej rozmowy świadomie powstrzymaj się od natychmiastowego udzielania rady. Najpierw wysłuchaj.

Następnie dowiedz się czegoś o zainteresowaniu córki, którego dotąd nie rozumiałeś.

Jeśli jest między wami nierozwiązany konflikt, zastanów się, czy istnieje część sytuacji, za którą sam możesz wziąć odpowiedzialność.

I wreszcie — dotrzymuj małych obietnic.

To właśnie one pokazują, czy deklarowane „zawsze możesz na mnie liczyć” rzeczywiście coś znaczy.

Relacja taty z córką nie wymaga bycia idealnym ojcem. Potrzebuje człowieka, który jest obecny, potrafi słuchać, wyznacza rozsądne granice i z czasem pozwala dziecku coraz bardziej decydować o sobie. Kilkulatka może pamiętać wspólną zabawę na dywanie, nastolatka rozmowę bez oceniania, a dorosła córka telefon od taty, który pyta, co u niej — i naprawdę chce usłyszeć odpowiedź. Właśnie z takich zwyczajnych momentów powstaje relacja, która ma szansę przetrwać całe życie.

Udostępnij ten artykuł