Dom przyjazny dziecku — jak zadbać o bezpieczeństwo?

[REKLAMA]

Dom przyjazny dziecku nie musi wyglądać jak przestrzeń obłożona pianką i zastawiona barierkami. Najważniejsze jest usunięcie zagrożeń, których małe dziecko nie potrafi jeszcze przewidzieć: otwartego okna, niestabilnej komody, łatwo dostępnych leków, gorącego garnka czy schodów prowadzących w dół.

Najlepiej spojrzeć na mieszkanie nie z perspektywy dorosłego, lecz dziecka, które zaczyna raczkować, wspinać się i sięgać po rzeczy dotychczas niedostępne. Zabezpieczenia powinny zmieniać się razem z jego możliwościami — to, co było wystarczające dla półrocznego niemowlęcia, może przestać działać przy ruchliwym dwulatku.

Najpierw zejdź do poziomu dziecka

Jednym z najprostszych testów bezpieczeństwa jest przejście przez mieszkanie na wysokości, na której porusza się małe dziecko.

Z tej perspektywy nagle widać rzeczy, których dorosły prawie nie zauważa:

luźny przewód zwisający z szafki,
listwę zasilającą pod biurkiem,
obrus możliwy do pociągnięcia,
szklany wazon stojący przy krawędzi,
monety pozostawione na niskim stoliku,
detergent w dolnej szafce,
uchwyt patelni wystający poza blat.

Taką kontrolę dobrze powtarzać co kilka miesięcy. Dziecko, które jeszcze niedawno tylko raczkowało, może nagle nauczyć się przesuwać krzesło, otwierać szuflady albo wspinać na meble.

Okna i balkon wymagają szczególnego zabezpieczenia

Otwarte okno może zainteresować dziecko bardzo szybko, szczególnie gdy w pobliżu stoi krzesło, sofa albo inne wyposażenie umożliwiające wejście na parapet. Policja zaleca, aby pod oknami nie ustawiać mebli ułatwiających wspinanie oraz zabezpieczać okna przed samodzielnym otwarciem przez dziecko.

W praktyce szczególną uwagę trzeba zwrócić na:

klamki z blokadą lub zamkiem,
ograniczniki otwarcia,
meble stojące bezpośrednio pod oknem,
łatwy dostęp do drzwi balkonowych,
przedmioty, po których dziecko może się wspiąć.

Nie wystarczy założenie: „przecież samo nie dosięgnie klamki”.

Dzieci szybko uczą się wykorzystywać krzesła, taborety czy pudła jako stopnie. Dlatego bezpieczeństwo okna trzeba oceniać razem z wyposażeniem znajdującym się w jego sąsiedztwie.

Komoda może być groźniejsza niż ostry narożnik

Rodzice często zaczynają zabezpieczanie mieszkania od narożników stołu. Tymczasem poważne zagrożenie może stanowić wysoki, niezabezpieczony mebel.

Dziecko może wysunąć szuflady i potraktować je jak stopnie. Zmiana środka ciężkości może wtedy doprowadzić do przewrócenia komody.

UOKiK zwraca uwagę na potrzebę zabezpieczania mebli przed przewróceniem i stosowania montażu do ściany zgodnie z instrukcją producenta.

Do ściany szczególnie dobrze jest mocować:

wysokie komody,
regały,
wąskie szafki,
meble z ciężkimi szufladami,
sprzęty, które mogą zostać wykorzystane do wspinania.

Nie należy również zakładać, że ciężki mebel „na pewno się nie przewróci”. Wysunięcie kilku obciążonych szuflad potrafi całkowicie zmienić jego stabilność.

Telewizor także wymaga sprawdzenia

Duży ekran ustawiony na lekkiej szafce może zainteresować dziecko podobnie jak każdy inny przedmiot.

Jeżeli telewizor stoi na meblu, warto sprawdzić stabilność zarówno samego urządzenia, jak i szafki. W przypadku możliwości montażu do ściany lub zastosowania przewidzianego przez producenta zabezpieczenia należy postępować zgodnie z instrukcją konkretnego sprzętu.

Schody trzeba zabezpieczyć z dwóch stron

Małe dziecko nie ocenia schodów tak jak dorosły.

Wejście kilka stopni w górę może być łatwe. Powrót okazuje się znacznie trudniejszy.

Dlatego przy małym dziecku problemem jest zarówno dostęp do schodów z dołu, jak i możliwość zejścia nimi z górnej kondygnacji. WHO wskazuje zabezpieczenia schodów i okien jako elementy działań ograniczających ryzyko upadków dzieci.

Barierka powinna być przeznaczona do konkretnego zastosowania i zamontowana zgodnie z instrukcją producenta.

Szczególnie przy górnej krawędzi schodów nie warto improwizować z rozwiązaniem, które dziecko może przesunąć albo przypadkowo otworzyć.

Gniazdka to tylko część problemu z elektrycznością

Bezpieczeństwo instalacji elektrycznej nie kończy się na zabezpieczeniu dostępnych gniazd.

Państwowa Straż Pożarna zwraca uwagę, że przewody, wtyczki, listwy zasilające oraz gniazda powinny pozostawać w dobrym stanie technicznym, a uszkodzone elementy należy wymieniać.

W domu z małym dzieckiem sprawdź również:

czy listwy zasilające nie leżą na podłodze,
czy przewód od lampy można łatwo pociągnąć,
czy ładowarki nie pozostają luźno podłączone,
czy uszkodzone kable nie znajdują się w zasięgu ręki,
czy dziecko nie może przewrócić urządzenia, ciągnąc za przewód.

Przewód od czajnika elektrycznego zwisający z blatu jest dobrym przykładem zagrożenia, które łączy dwa problemy: możliwość pociągnięcia urządzenia oraz kontakt z gorącą wodą.

Kuchnia jest jednym z miejsc wymagających największej uwagi

Dla dziecka kuchnia jest pełna interesujących uchwytów, przycisków, szuflad i zapachów.

Dla dorosłego te same przedmioty oznaczają noże, wrzątek, rozgrzany piekarnik i środki chemiczne.

Najprostszą zmianą podczas gotowania jest ustawianie uchwytów garnków i patelni tak, aby nie wystawały poza krawędź płyty lub kuchenki.

Dziecko nie musi sięgnąć do samego garnka. Wystarczy, że chwyci za rączkę.

Nie zostawiaj gorących napojów przy krawędzi

Kubek kawy ustawiony na środku dużego stołu i kubek ustawiony na brzegu stolika kawowego to dwa zupełnie różne poziomy ryzyka.

Szczególnie niebezpieczne są niskie stoliki, ponieważ małe dziecko może sięgnąć do nich wcześniej, niż rodzice się spodziewają.

Podobnie trzeba traktować obrus. Pociągnięcie materiału może przesunąć wszystko, co stoi na stole.

Chemia gospodarcza nie powinna być tylko „trochę wyżej”

Kolorowe kapsułki, płyny, spraye i kosmetyki mogą przypominać dziecku rzeczy przeznaczone do zabawy lub jedzenia.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przechowywanie niebezpiecznych produktów poza zasięgiem dziecka, najlepiej w zamkniętej szafce. Nie powinno się przelewać detergentów do butelek po napojach, ponieważ zwiększa to ryzyko pomylenia ich z żywnością.

Dotyczy to nie tylko płynu do WC czy wybielacza.

Sprawdź również:

kapsułki do prania i zmywarki,
płyn do szyb,
odkamieniacz,
środki do udrażniania rur,
płyny do dezynfekcji,
koncentraty do sprzątania,
kosmetyki zawierające potencjalnie szkodliwe składniki.

Zabezpieczenie producenta przed otwarciem przez dziecko jest dodatkową ochroną, a nie powodem do pozostawienia produktu w łatwo dostępnym miejscu.

Leki powinny mieć własne, niedostępne miejsce

Popularny błąd to odpowiednie zabezpieczenie silnych leków przy jednoczesnym pozostawianiu tabletek przeciwbólowych, witamin lub syropu w szufladzie nocnego stolika.

Dla małego dziecka opakowanie suplementu i opakowanie leku nie różnią się w sposób, który pozwala mu ocenić zagrożenie.

Leki najlepiej przechowywać poza zasięgiem dziecka i w sposób uniemożliwiający mu samodzielny dostęp. W dokumentach dotyczących bezpieczeństwa dzieci jako prawidłową praktykę wskazuje się przechowywanie leków poza ich zasięgiem.

Nie należy też przedstawiać lekarstwa jako „cukierka”, nawet jeśli ma słodki smak i dziecko nie chce go przyjąć.

Łazienka wymaga zabezpieczenia nawet wtedy, gdy dziecko rzadko jest samo

Śliska powierzchnia, woda, kosmetyki i sprzęt elektryczny znajdują się tutaj blisko siebie.

Pierwsza zasada jest bardzo prosta: małego dziecka nie zostawia się samego w wannie ani przy napełnionej wodą wannie.

Warto również sprawdzić:

dostęp do środków czystości,
temperaturę wody,
możliwość samodzielnego odkręcenia kranu,
matę lub powierzchnię ograniczającą poślizg,
dostęp do golarek i ostrych przedmiotów,
suszarkę, prostownicę oraz inne urządzenia elektryczne.

Kosz na pranie, podest czy taboret również mogą stać się narzędziem do wspinania.

Małe przedmioty pojawiają się nie tylko w pokoju dziecka

Ryzyko połknięcia lub zadławienia nie ogranicza się do zabawek.

Na wysokości dziecka mogą znaleźć się:

monety,
baterie,
nakrętki,
elementy biżuterii,
śrubki,
magnesy,
części starszych zabawek,
drobne przedmioty przyniesione przez starsze rodzeństwo.

Szczególnej kontroli wymaga więc nie tylko pokój najmłodszego dziecka.

Salon po wieczornym spotkaniu albo pokój starszego rodzeństwa może nagle zawierać więcej drobnych przedmiotów niż wszystkie dziecięce zabawki razem.

Rośliny domowe także trzeba sprawdzić

Dziecko może próbować liści, ziemi z doniczki albo owoców rośliny doniczkowej.

Dlatego przy małych dzieciach rozsądnie jest sprawdzić konkretne gatunki znajdujące się w mieszkaniu i upewnić się, czy ich części nie są toksyczne lub silnie drażniące.

Nie wystarczy określenie „zwykła roślina doniczkowa”.

Jeżeli nie jesteś pewien gatunku, lepiej najpierw go zidentyfikować niż zgadywać na podstawie wyglądu.

Bezpieczny sen wymaga osobnego podejścia

Przestrzeń, w której śpi niemowlę, należy oceniać inaczej niż pokój kilkulatka.

Nie powinno się automatycznie przenosić do łóżeczka dekoracji, które dobrze wyglądają na zdjęciu aranżacyjnym. W przypadku niemowlęcia kwestie ułożenia do snu, materaca i wyposażenia miejsca spania powinny być zgodne z aktualnymi zaleceniami pediatrycznymi dotyczącymi bezpiecznego snu.

To jeden z obszarów, w którym estetyka nie powinna wygrywać z funkcją.

Czujka dymu nie jest dodatkiem do pokoju dziecka

Bezpieczny dom to nie tylko ochrona przed urazami.

Państwowa Straż Pożarna prowadzi kampanie dotyczące stosowania czujek dymu i tlenku węgla, podkreślając, że umożliwiają one wcześniejsze wykrycie zagrożenia.

W Polsce przepisy dotyczące czujek zostały zmienione w 2024 r. Dla nowych lokali mieszkalnych część wymagań obowiązuje już od grudnia 2024 r., natomiast dla istniejących lokali mieszkalnych przewidziano okres przejściowy do 1 stycznia 2030 r.

Nie ma jednak powodu, aby bezpieczeństwo uzależniać wyłącznie od ostatniego możliwego terminu wynikającego z przepisów.

Czujkę należy dobrać i zamontować zgodnie z jej przeznaczeniem oraz instrukcją producenta. PSP wskazuje również odpowiednie normy dla urządzeń wykrywających dym i tlenek węgla.

Nie zastawiaj drogi wyjścia

Wózek dziecięcy pozostawiony w przejściu, pudła ustawione na korytarzu albo mebel stojący przy drzwiach mogą na co dzień tylko przeszkadzać.

W sytuacji awaryjnej stają się większym problemem.

Państwowa Straż Pożarna zaleca utrzymywanie przejść i dróg ewakuacyjnych bez zbędnych przedmiotów utrudniających opuszczenie budynku.

W domu z małymi dziećmi ma to dodatkowe znaczenie, ponieważ podczas ewakuacji dorosły może potrzebować wolnych rąk do przeniesienia dziecka.

Zabezpieczenie wszystkiego naraz nie zawsze jest najlepszym planem

Łatwo wejść do sklepu z artykułami dziecięcymi i wrócić z pełną torbą blokad, narożników, zaślepek i zamków.

Lepszą metodą jest podział domu według ryzyka.

Najpierw usuń zagrożenia o dużych konsekwencjach

W pierwszej kolejności sprawdź:

okna i balkon,
schody,
możliwość przewrócenia mebli,
dostęp do leków i chemii,
kuchnię i gorące powierzchnie,
instalację elektryczną,
miejsce snu,
czujki i możliwość szybkiego opuszczenia domu.

Dopiero potem zajmuj się drobniejszymi problemami, takimi jak pojedyncze ostre narożniki.

Takie podejście chroni przed częstym błędem: dom ma miękkie osłony na każdym rogu stołu, ale obok stoi niezabezpieczona komoda, na którą dziecko może się wspiąć.

Zabezpieczenia nie zastępują nadzoru

Nie istnieje blokada, której nigdy nie da się źle zamontować, ani zabezpieczenie, którego dziecko nigdy nie nauczy się obsługiwać.

Dlatego zabezpieczenia techniczne powinny ograniczać prawdopodobieństwo wypadku, ale nie zastępują opieki osoby dorosłej.

Szczególnie szybko widać to przy kolejnych etapach rozwoju.

Dziecko jednego dnia nie potrafi wejść na kanapę, a kilka tygodni później wykorzystuje ją, żeby dostać się do parapetu. To, co wcześniej znajdowało się „poza zasięgiem”, nagle przestaje takie być.

Prosty test domu przyjaznego dziecku

Przejdź przez każde pomieszczenie i zadaj sobie pięć pytań:

Co dziecko może przewrócić?

Sprawdź meble, telewizor, lampy i przedmioty stojące na krawędziach.

Na co może się wspiąć?

Krzesło przy oknie może być większym problemem niż samo okno.

Co może pociągnąć?

Przewód, obrus czy uchwyt garnka potrafią sprowadzić ciężki albo gorący przedmiot prosto na dziecko.

Co może otworzyć?

Szafka z chemią, okno, drzwi balkonowe i szuflada z lekami wymagają zupełnie innej oceny, gdy dziecko zaczyna radzić sobie z uchwytami.

Co może włożyć do ust?

Sprawdź podłogę, niskie stoliki i przestrzeń pod meblami.

Jeżeli wykonujesz taki obchód regularnie, dom zmienia się razem z dzieckiem, zamiast pozostawać zabezpieczony na etap rozwoju, który już dawno minął.

Dom przyjazny dziecku nie polega na wyeliminowaniu każdego siniaka czy upadku podczas nauki chodzenia. Chodzi o usunięcie tych zagrożeń, których małe dziecko nie jest w stanie zrozumieć, a których konsekwencje mogą być poważne. Najpierw zabezpiecz okna, schody, ciężkie meble, leki, chemię i źródła gorąca, a dopiero później zajmuj się drobiazgami. Taka kolejność daje znacznie więcej niż przypadkowe kupowanie kolejnych zabezpieczeń.

Udostępnij ten artykuł